OKUR YAŞAR BİLİNCİ
UĞUR CANBOLAT

AHLÂK-I HASENE erleri sadece okur yazar değildir. Kendini bununla sınırlamayanlar arasından çıkarlar.

Okuyan ve yazan olmak elbette önemlidir. Hatta günümüz dünyasında vazgeçilmezdir.

Harfleri okuyup yazmak, eldeki metinleri kavramak ve anlamları devşirmek mühimdir. Bu da kâfi değildir. Elde edilen bilgiyi yaşamın her alanında en etkili şekilde kullanarak sonuç alma becerisi geliştirilmelidir. Az çok bu konuda herkes mahirdir. Zira başarılı olmak için mecburi istikamettir.

Son yıllarda okur ve yazar olmak klasik anlamını aşmıştır. Üzerine yeni beceriler ekleyemeyenler cahil kabul edilmektedir.

Sosyolojik hâdiseleri okumak gerekir. Yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim Nebi kıssalarıyla bize bunu vermektedir. Resuller ve gönderildikleri kavimlerin vahye karşı tutumları sosyolojik analizler gerektirmektedir ki, buna sosyolojik okumalar denilebilir.

Yusuf Peygamber bağlamında yüce kitabımızın bize verdiği “Tevilatı Ehadis” kavramı ise sadece sosyolojik değil aynı zamanda psikolojik okumayı yani sonuçlar çıkarmayı da talim ettirmektedir. Sebep sonuç ilişkisi kurmayı ve olayları analiz ederek öngörü geliştirmeyi de bu vakalar bir yükümlülük olarak önümüze koymaktadır.

Günümüzde elbette buna ilave okuma biçimleri de eklenmiştir. İnternet dünyasına aşina olmak, bilgisayar ve diğer dijital araçları da aynı yararlı şekilde kullanmak gerekmektedir. Zira tersi dijital cehalet olarak tanımlanır ki, yaşadığımız dünyadan uzak kalıp etkisizleşmeyi getirmektedir.

Televizyon ve sinema okur yazarı olmak da bir o kadar mühimdir. Verilen alt mesajları anlayıp çözememek güdülenmekle ve genç nesillerin kaybedilmesiyle neticelenmektedir.

Medya okur yazarı olmak şeklinde de ifade edilen bu beceri çağın zorunlulukları arasındadır. Yine finansal okur yazar olamayanlarda ekonomik zorluklarla yüz yüze kalacağından geçim zorlukları getirecek ve fırsatları kaçırmakla neticelenecektir.

Sembol okumaları yapabilmek, mecazlardan uzak kalmamak toplum iletişimi açısından zaruridir. Emojilerle yazıp çizerek anlaşmak bunlardandır.

Ancak güzel ahlak yolcuları için bütün bunlar zaruri olmakla birlikte insanın saadete erişmesi için yeter sebepler değildir.

Yüksek erdem yolcuları bunlara bir ilavede bulunurlar ki, çok hayatidir.

Her türlü okuryazarlık gereklidir onlara göre fakat asıl olan okur yaşar olmaktır. Okunan ve yazılanın yaşanılmaması büyük eksikliktir ki, telafisi imkansızdır.

Bilginlerin, âlimlerin, akademisyenlerin, öğretmenlerin ve din anlatıcılarının iyi birer okur yazar olmalarına karşın okur yaşar olamayışları onları örnek olmaktan çıkarmaktadır. Bu nedenle de toplum nezdinde bütün retoriklerine rağmen etkisiz kalmaktadırlar.

Müşahede ehli olan ahlâk-ı hasene erleri söylemden ziyade eylemden yanadırlar. Sözden daha çok öze taliptirler. Ayrıca yaşanılmayan, hayata katılmayan bilginin ilim seviyesine erişmediğinin idrakindedirler. Bu sebeple onların ana ilkesi okur yaşar olmaktır.

Metinleri okurlar.

İlgi alanlarına dair her şeyi okurlar.

Tabiatı okurlar. Kâinatın bir kitap olduğunun şuurundadırlar.

Dijital okuryazardırlar.

Hadisleri sosyolojik ve psikolojik açıdan okuyarak sebep sonuç ilişkisi kurarak ferasetle öngörüler geliştirirler.

Ancak temel özellikleri bunlarla yetinmeyip bunu yaşarlar.

Hayatın öte tarafına geçtiklerinde cehennem ehli olan bilginlerin kendilerine sorulan soruya “Biz doğruları söyler ancak kendimiz yapmazdık” anlamına gelen vahyin buyruğunu kalplerine serlevha yaparlar.

İşte buna okur yaşar bilinci derler.

Ey hakikat yolunun okur yaşar bilincine erişmek isteyen yolcusu!

Sende güzel ahlak yolcuları gibi okur yaşar bilincine kavuşmak istiyorsan aynı gayreti göstermelisin.

Okumakla yetinmemelisin.

Anlamakla kifayet etmemelisin.

Yazmakla işi tamamladığını düşünmemelisin.

Bütün bunların üzerine okuyup, anlayıp yazdıklarını hayata katmalısın. Yaşamalısın. Davranış hâline getirmelisin.

Unutma ki, okumak ve bilmek kurtulmak için yeterli değildir. Yazmış olmak aynı şekilde kâfi gelmez. İlla yaşamalısın.

Güzel ahlak yolcusu olmak okur yaşar bilincine erişmektir. Vahyi okuyup anlayarak yaşamak bunun baş prensibidir.